Vandaag beginnen we aan de vijfde week. Nog steeds hebben we de weergoden aan onze kant, hebben tot nu toe EIGENLIJK alleen maar mooi weer gehad (één ochtend een beetje regen en één nacht een klein buitje), we hopen van harte dat het de komende weken nog zo zal blijven.
Rob en Adrie, onze Marokko reisgenoten, denken aan het eind van deze week in het Zuiden van Spanje te zijn. We waren vanplan vandaag aan de 500 km. te beginnen die ons nog scheidt van Algeciras, maar het is nog zo heerlijk dat we besluiten nog even in San Juan te blijven, we hebben nog tijd genoeg! Kees en Ria, van wie we gisteren al afscheidnamen, kwamen vandaag ook nog naar San Juan. ‘s Middags komen er nog een paar bekenden, Harrold en Marianne, hen hebben we twee jaar geleden in Torreguardiaro ontmoet. Leuk elkaar weer te treffen.Vanmiddag de LED TV geïnstalleerd die we twee dagen geleden in Aguilas hebben gekocht, een mooi 16 inch scherm op 12 volt en dat gebruikt aanzienlijk minder stroom dan de laptop waarop we tv keken en dat is nooit weg en we hebben ook nog een schitterend glashelder beeld, heel mooi!!
DINSDAG 22 FEBRUARI
Nu is het toch echt tijd om verder te gaan. We nemen afscheid van Ede en Ineke die we vanaf nu niet meer tegen zullen komen deze reis. Samen met Ria en Kees rijden we eerst nog even naar de Engelse Bar om te internetten en te Skypen, nu hebben we bijna iedereen weer gezien, heerlijk! Robin, onze computer techneut op afstand, heeft ook nog even een paar computer proleempjes voor ons opgelost, geweldig als je zo iemand achter de hand hebt.
Eerst rijden we naar Mojacar, zo’n 30 kilometer verderop en gaan daar naar de wasserette, we hebben weer het e.e.a. verzameld en we zijn dus wel een poosje bezig. Aan de overkant van de straat is een “Winkel van Sinkel” waar bijna alles te koop is, van het kleinste schroefje tot wasmachines, koelkasten etc. Natuurlijk wordt daar weer gesnuffeld, we moeten toch wachten op de was. Anderhalf uur later is de was schoon en droog en rijden we weer verder. De was die niet in de droger kan, is aan het eind van de middag ook droog.
We stoppen tussen Mojácar en Caboneras, bij de Taverne achter de verdedigingstoren waar je gratis mag staan. Na het sluiten van de Taverne mag je gebruik maken van het toilet en kun je ook nog water tappen, een geweldige service! Natuurlijk verwachten ze wel dat je er tenminste en glaasje komt drinken, iets eten wordt nog meer op prijs gesteld. We drinken er een wijntje en de geur van gegrilde vis streelt onze neus, we blijven eten! Na het afrekenen krijgen we nog een glaasje likeur uit hele leuke “aardewerken” glaasjes. We krijgen er twee mee!WOENSDAG 23 FEBRUARI
Vandaag nemen we voor de twee keer afscheid van Ria en Kees en nu is het toch echt zover dat we elkaar deze reis niet meer tegenkomen. Wij gaan verder naar het zuiden en zij gaan de andere kant op. Ruim drie weken hebben we met elkaar opgetrokken en dat was heel gezellig.
We rijden over de ALP 118 naar Carbonras een adembenemend mooie route door de bergen en hoog langs de zee en als de zon schijnt is het tien keer mooier dan als het regent, we genieten weer met volle teugen. Via de N-341, de A-7, de N-344 en de N340A stoppen we vandaag in Guardias Viejas en weer kunnen de stoelen naar buiten en hebben we een hele mooie dag, gelukkig houdt het nog steeds niet op. De thermometer in Aguadulce staan tussen de 24 en 26 graden, het is hier ZOMER!
We hebben weer een mooie plek gevonden met uitzicht op Almerimar. Aan het eind van de middag een sms-je van Xander en Esther “Bedankt voor de mooie bos bloemen”! We schrikken, hadden voor ons vertrek uit Nederland geregeld dat er op 23 maart een boeket bloemen zou worden bezorgd, ze zijn dan 10 jaar getrouwd en dat wilden we niet onopgemerkt voorbij laten gaan. Wij hadden het wel goed opgegeven, de fout zat bij ‘Fleurop’, ze bieden excuses aan en ze maken het goed, op 23 maart krijgen ze weer een boeket!
DONDERDAG 24 FEBRUARI
Weer een rijdag onder een strak blauwe lucht! Om kwart voor negen hebben we het ontbijt achter de kiezen en zijn we alweer op pad, we hopen aan het begin van de middag ergens een plekje vinden en dan weer lekker in de zon te zitten. We rijden terug naar de A-7 en daar gaan we richting Malaga, af en toe nemen we even een alternatieve route, alleen maar autobaan rijden vinden we niks. Links van ons zien we de zee en rechts de bergtoppen en van de Sierra Nevada, altijd weer indrukwekkend.
In Malaga gaan we op zoek naar LPG en dat valt nog niet mee, het eerste adres wat we van internet hebben geplukt is nergens te vinden, dan maar op zoek naar de tweede, hier hebben we de coördinaten van, dat moet dus niet zo moeilijk zijn. Málaga is onze laatste kans om LPG te tanken voor we oversteken naar Marokko maken, als het niet lukt kopen we in Marokko wel een gasfles. jammer, jammer, er is geen vulstation te vinden en ook na zeker tien keer vragen weet niemand waar dat wel zou kunnen. Het koste twee uur en we hebben niks.
We willen stoppen in Puerto Cabopino, hebben door twee jaar geleden op een plateau met uitzicht op zee campers zien staan, maar ook hier mag je niet meer staan met de camper, we gebruiken de plek wel om een broodje te eten. Weer verder naar het zuiden rijden we dwars door Marbella, het is daar 22 graden in de schaduw en overal zitten de terrassen bijna vol. We rijden door tot Estepona en gaan daar bij de haven kijken, hopen dat het daar nog wel mogen staan. Het lukt!!!!
Op een braakliggende stuk grond achter de parkeerplaats zien we campers staan en al snel is duidelijk dat de politie de camperaars met rust laat. Naast ons staan Nel en Anne, zij staan hier al een dag of vier, de politie rijdt elke dag langs en ze zwaaien naar elkaar. Aan het eind van de middag drinken we samen een glaasje en leren elkaar een beetje kennen, zij 'kenden' ons al van onze site, hebben vorig jaar in Griekenland dankbaar gebruik gemaakt van onze informatie, leuk te horen dat er anderen er hun voordeel mee doen.Vandaag sms-contact gehad met Rob en Adrie, zij zijn nu in Sevilla en morgen ontmoeten we elkaar op het strand van Tarifa. Ook nog contact gehad met Willem en Marianne, onze buren, die deze week door Marokko reizen, zij hebben niets gemerkt van demonstraties, rellen etc. Het is een mooi en het land en vooral het Atlasgebergte vinden zij super. Ze hebben één goede tip: Rijdt niet met de camper de grote steden in, het is daar een gekkenhuis in het verkeer!
VRIJDAG 25 FEBRUARI
Op naar Tarifa. We nemen de route langs de kust en gaan eerst nog even shoppen op Gibraltar. In de verte zien we de rots al liggen en ook de noordkust van Marokko kunnen we al zien. Als we in deze omgeving zijn kunnen we het niet laten een paar flesjes Estée Lauder te kopen, zoals ik al schreef in vorige reisverslagen, het is hier zeker een derde en als de euro gunstig staat wel bijna de helft goedkoper dan in Nederland, een bezoekje meer dan waard dus en ook nog leuk even rond te lopen in dit stukje Engeland.
Bij de grensovergang is het een chaos, het afgelopen half uur zijn er drie vliegtuigen geland en dan staat het verkeer helemaal vast, de landingsbaan ligt direct achter de douane en de weg wordt afgesloten als er een vliegtuig land of opstijgt. In Mainstreet is het ook behoorlijk druk maar al snel hebben weonze flesjes te pakken en als extraatje nemen we ook nog een Pandora bedel mee. Op de terugweg is de weg weer afgesloten, er stijgt net een vliegtuig op en dat is altijd een spectaculair gezicht als je er zo dicht bij staat.
Om half twee rijden we het strand van Tarifa op, Rob en Adrie, een minuutje eerder gearriveerd, zien ons aankomen en staan al te zwaaien. Hier ontmoeten we Nick en Joke, andere kennissen van Rob en Adrie die ook meegaan naar Marokko, zij stonden al op het strand en hebben twee plekken vrij gehouden, zoeken naar een plekje was dus niet nodig. De hele rand langs het strand staat vol met campers en dat op een plek waar kamperen verboden is!En weer hadden we een zon overgoten dag, voor de lezer wordt het misschien wel wat vervelend altijd maar weer die zon, maar voor ons kan het niet beter.
ZATERDAG 26 FEBRUARI
We blijven een paar dagen in Tarifa en in het Hotel aan het eind van het strand kunnen we internetten en de site updaten, helaas lukt het weer niet om er foto’s bij te zetten. Jammer jullie zullen het nog even zonder moeten doen! Er staat vandaag een behoorlijk strakke wind, achter de camper, uit de wind en in de nog altijd schijnende zon, is het heerlijk toeven. Het is druk op het strand de ene na de ander kite-surfer arriveert, zet zijn zeil op en scheert als een speer over het water. Een prachtig gezicht al die gekleurde zeilen.ZONDAG 27 FEBRUARI
Wat is dit nou, voor het eerst sinds lange tijd zien we de zon niet als we opstaan, hij schijnt natuurlijk wel, maar we zien hem niet, een dik wokkendek hangt boven ons. Gisteren op internet al gezien dat het vandaag anders zou zijn dan de afgelopen periode en het weerstation in de camper geeft zelfs regen aan, wat ons betreft mag dat wel wegblijven.
Om half elf gaan we weer naar het Hotel om te internetten, hier kunnen we Skypen en wat is het toch heerlijk iedereen weer even te zien. Ook kunnen we onze “hulp op afstand” weer inschakelen, ondanks het updaten van het aan onze blog gekoppeld programma Blogo, kunnen we nog steeds geen foto’s uploaden, kijken of onze techneut het probleem op kan lossen. Helaas hij heeft geen idee wat er aan de hand is en voorlopig kunnen we alleen nog onze foto’s plaatsen op de oude en zeer omslachtige manier! We gaan aan de slag.
Een groot gedeelte van de dag in de bar van het Hotel doorgebracht voor het uploaden van de foto's en dan nog is er maar één week klaar. Week drie en vier moeten het voorlopig maar zonder foto's doen, het kost veel te veel tijd, we bekijken het wel als we weer thuis zijn. Ook vandaag kwamen er weer tientallen surfers naar het strand, het is hier een waar eldorado de sterke wind zorgt ervoor dat ze bijna vliegen. We begrijpen nu ook waarom deze plek één van de beste surfplekken van Europa is.
Na het ontbijt is het zover, we vertrekken in colonne naar Algeciras, als het even kan willen we vandaag de oversteek maken. We melden ons gezamenlijk bij het boekingskantoor “Agencia de Viejas Normandie”, het adres waar de meeste camperaars hun ticket kopen, daarnaast zijn ze zeer behulpzaam bij het invullen van de benodigde papieren en dat is best handig als je de Franse taal niet goed beheerst.
Een mooie heldere dag met gelukkig minder wind dan de afgelopen dagen. Nog even de laatste boodschappen gehaald bij de Lidl, m.n. die levensmiddelen waarvan we weten dat ze duurder zijn in Marokko en dan vertrekken we naar de haven. We gaan terug naar de A7 en nemen de afslag 108a naar de haven, eerst de tickets en paspoorten controle en dan naar de rij wachtenden die ook mee willen. Natuurlijk rijden we naar de verkeerde rij, we hebben geboekt voor de afvaart van twee uur en moeten in een andere rij gaan staan.
Bij de ingang van het haventerrein staan twee mensen die ons aanhouden, ze willen geld, maar liefst € 50,--. Rob en Adrie die voorop rijden bellen ons om te zeggen dat we niet moeten betalen en gewoon door moeten rijden. Nick en Joke hebben het telefoontje niet op tijd gekregen en hebben wel betaald. Het is niemand duidelijk waarvoor die kosten zouden zijn, waarschijnlijk spekken ze hun eigen kas.
Het duurt even voor we aan boord gaan, eerst mogen de personenauto’s en de vrachtwagen erop en dan zijn wij aan de beurt. Om kwart over twee uur rijden we de boot op, er staat inmiddels 3056 kilometer op de teller. Ze kennen hier ook het Spaans kwartiertje, om tien voor half drie gaan de trossen los en begint onze oversteek over de straat van Gibraltar. Op de boot is een douaneambtenaar aanwezig en daar kunnen we alvast onze papieren inleveren en krijgen we een stempel in onze paspoort.
Een uur later zijn we in Marokko en de ene na de andere paspoort controle staat ons te wachten, zes in totaal. Bij het inklaren van de camper ontstaan er problemen omdat er op de stempel in het paspoort geschreven is, de stempel van de douanebeambte op de boot werkte en niet goed dus had hij de letters overschreven. De mannen worden van het ene loket naar het andere verwezen en komen uiteindelijk bij de politie terecht die alles nog een uitgebreid controleert. Al met al zijn we anderhalf verder als we het haventerrein verlaten.
In het eerste dorpje dat we in Marokko tegenkomen gooien we allemaal de tank vol (een liter diesel kost hier 68 cent!!!) en dan gaan we de nieuwe snelweg op richting Rabbat. Langs de route zien we paarden, koeien, schapen, ezels en zelfs jonge dromedarissen die in een weiland lopen te grazen en op de weg zien we een auto met een vreemde bepakking op het dak; stoelen, tafels, bedden, matrassen, etc. om nog maar te zwijgen van wat er allemaal in zit, de deuren knallen er bijna uit.
We rijden door tot Asilah en parkeren de campers op een grote betaalde parkeerplaats aan het strand en kijken uit over de Atlantische Oceaan. Er stond al iemand klaar om aan te wijzen waar we konden parkeren, we stonden nog niet stil of hij vroeg al of we een biertje of een glas wijn voor hem hadden of iets voor z’n vier kinderen. We moeten nog leren om direct te zeggen dat we niets voor ze hebben, deze keer komen we er niet onder uit. Dat 'bedelen' gebeurd overal in Marokko, we zullen er maar aan moeten wennen!
De eerste nacht in Marokko hebben we prima geslapen, we hadden verwacht gewekt te worden door de oproep tot gebed vanaf de Moskee, maar we hebben niets gehoord. Wel is het een erg koude nacht, de temperatuur zakte naar 5 graden, in bed was het wel lekker warm.
Ook zijn er kleine levensmiddelen winkeltjes, een slager, een poelier en we zien ook nog een piep klein naaiatelier waar twee mensen op hele oude naaimachines aan het werk zijn. Natuurlijk komen we niet met lege handen terug. Een paar echt mooie leren schoenen, bovenop een motief en met open hiel en dat voor maar 120 dirham, minder dan 12 euro! Net buiten de stadsmuur is dagelijks een kleine groente en fruitmarkt en op donderdag is er de wekelijkse grote markt.
Uit Rough Guide (reisgids): Dé bezienswaardigheid van de stad in het hart van de medina is het “Palais de Raissouli”. Het werd in 1909 met dwangarbeid gebouwd door Er Raissouli, een bandiet en één van de vreemdste figuren in een bizarre periode uit de Marokkaanse regering. Hij begin zijn carrière als veedief en kreeg bekendheid met een reeks ontvoeringen met losgeld. Uiteindelijk werd hij gekozen tot gouverneur van vrijwel alle stammen in het noordwesten van Marokko. Het paleis strekt zich uit over de stadmuren aan zee richting het eind van de medina.
Na afloop van onze wandeling door de medina pikken we aan de rand van de stadsmuur nog even een terrasje en zien het Marokkaanse leven aan ons voorbijtrekken, het is lekker warm en Simon wil een biertje bestellen, zich op dat moment niet realiserend dat er nergens in Marokko alcohol geschonken wordt, grote hilariteit! Als we afrekenen schieten we in de lach om de prijs, 41 dirham voor 6 consumpties! en dat is nog geen 4 euro.
Voor we teruglopen naar de campers wordt er geregeld dat er rond vier uur twee gasflessen worden afgeleverd bij de campers. Ze houden zich niet aan de afspraak, we hebben geen gasfles gezien! We gaan lekker buiten zitten en zien hoe het leven zich hier afspeelt, auto’s, busjes, vrachtwagens en daar tussendoor krakkemikkige fietsen, handkarren en volgepakte (muil)ezels met of zonder kar. Keken we in Griekenland uit naar zo’n volgepakte ezel en zagen we ze niet, hier zien we er tientallen voorbij lopen.
Onder het motto “Avontuur bestaat nog” vervolgen we onze reis. Een niet al te interessante route brengt ons vandaag via Larache naar Moulay Bousselham. Het is een glooiend landschap met veel groene weilanden en overal langs de weg lopen, staan of zitten mensen, ook op die plekken waar nergens in de hele omgeving een huis te zien is, sommigen doen zo te zien niets, anderen hoeden een paar schapen of koeien. De mensen zijn allemaal wel heel erg vriendelijk en bijna iedereen zwaait naar ons.
Langs de weg staan kleine stalletjes waar ze van alles en nog wat verkopen; pinda’s, hoeden, gedroogde kruiden, aardbeien, sinaasappels etc. en niet te vergeten het alom bekende aardewerk. Ziet de natuur er nog niet veel anders uit dan bijvoorbeeld in Portugal, het straatbeeld is totaal anders en niet te vergelijken met onze westerse cultuur. Ergens onderweg kopen we onze eerste Marokkaanse gasfles, we betalen voor een fles inclusief inhoud 150 dirham (nog geen 15 euro), in Nederland kost alleen een vulling al € 26,50.
Na Larache missen we een afslag en rijden een behoorlijk stukje, Adrie vroeg de weg aan een meisje dat op straat liep en die stuurde ons rechtsaf, eerst door een klein dorp en dan door het binnenland, wat een weg!!!!! diepe kuilen, gaten, de weg hier en daar helemaal weg, je houdt het niet voor mogelijk, maar dit is ook Marokko. Het is zo slecht dat Rob z’n wieldop verliest, gelukkig zagen we het op tijd en hebben hem snel gepakt, zodra je stopt staan er kinderen om je heen die vragen om snoep, geld of sigaretten.
Ruim dertig kilometers lang blijven we deze weg volgen en doen daar ongeveer anderhalf uur over en ben je nog niet misselijk dan word je het wel van al dat heen en weer geschud. Onderweg zien we een paar jongens die met een schep de kuilen proberen te dichten met zand. We komen diverse andere auto’s tegen, het blijkt toch een doorgaande weg te zijn die waarschijnlijk door het slechte weer in 2010 in zo’n slechte staat verkeert. In de velden zijn vrouwen gras aan het plukken en laden de ezelmanden helemaal vol.
Na een lange enerverende rit vol met indrukken van het ‘echte’ Marokkaanse leven zoals zich dat afspeelt buiten de steden, komen we uiteindelijk aan op de boulevard van Moulay Bousselham. Nick en Joke staan al op ons te wachten, zij zijn later dan vertrokken uit Asilah, zijn wel de weg kwijt geraakt in Larache maar hebben de afslag op de N-1 niet gemist!Voor we verder gaan kopen we eerst nog even een brood, je gelooft je oren niet, een stokbrood en of rond brood kost hier 15 eurocent!!
We gaan naar Camping Caravanning International en vinden een prima plek, in de zon en uit de wind. De stoelen gaan naar buiten en we zitten al snel lekker te smullen van het eerste Marokkaanse brood en tijdens het borreluurtje eind van de middag zitten we in tegenstelling tot gisteren toen het erg hard waaide, weer lekker buiten.Kosten voor de camping: 70 dirham per nacht, inclusief douche, warm water en elektriciteit, spot goedkoop!! We verbazen ons elke keer weer over de Marokkaanse prijzen.
Vandaag weer een wasdag, het waait lekker maar de zon is ver te zoeken en als de was bijna droog is begint het te iets spetteren, ja ook in Marokko regent het af en toe. We blijven vandaag nog op de camping in Moulay Bousselham, morgen zien we wel weer verder. Aan het begin van de middag klaart het weer op en zien we de zon te voorschijn komen. De campers zijn behoorlijk vies en Rob begint zijn camper te wassen, Nick en Simon volgen het goede voorbeeld en na een uurtje ziet alles er weer spik en span uit.
De weersverwachtingen voor het noorden van Marokko zien er voor de komende dagen niet goed en we besluiten verder naar het zuiden te trekken, daar ziet het er beter uit en is het ook warmer. We gaan op weg naar Marrakech, één van de vier Koningssteden, 450 kilometer naar het zuiden. We nemen vandaag de tolweg richting Rabat en Casablanca, een vlakke route met aan beide kanten van de weg aardbeienvelden, ze zijn vast en zeker rijp want ze zijn volop aan het plukken.
Nick en Joke rijden voorop, wij in het midden en Rob en Adrie zijn de hekkensluiters van het trio, wij voelen ons wel prettig zo tussen twee ervaren Marokko gangers in. Overal langs de weg staan kleine gele lupines en in de weilanden en op het omgeploegde land zitten tientallen koereigers, een kleine witte reiger soort. Ook staan er langs de kant van de weg diverse bananen kwekerijen waar ze van die lekkere kleine zoete banen kweken. Het is een prima rijdag, het is bewolkt en niet zo warm.
Rondom de grote steden is het een stuk drukker op straat en ook hier zien we weer, net als in alle dorpen en steden, heel veel politie op straat. Op de tussenliggende stukken is het wat rustiger, daar zien we regelmatig mensen langs de weg lopen en soms ook oversteken, bij ons is dat ondenkbaar, hier is dat de gewoonste zaak van de wereld. De meeste bruggen die hier over de snelweg heen gaan zijn loopbruggen en die sluiten aan op het karrenspoor voor voetgangers en ezels, overal in het landschap zie je dergelijke paden.
Net voor Bouznika maken we een tussen stop, gooien de tank weer vol diesel, het is leuk tanken hier, de diesel kost nog geen 70 cent per liter. In het restaurantje nemen we een kop koffie met een croissant, voorlopig is onze maag weer gevuld en kunnen we er weer even tegen.
Bij Casablanca gaan we richting Marrakech, links en rechts van de weg zien we veel krottenwijken, werkelijk onvoorstelbaar hoe de mensen hier leven, wel staan bijna overal schotelantennes op het dak, tv hebben ze dus wel! Op de parkeerplaats waar we stoppen voor de lunch worden we direct belaagd door een jongetje dat kettinkjes wil verkopen, we blijven nee zeggen maar hij blijft volhouden. We geven hem een spekkie en een pen en als dank krijgen we, of we willen of niet, zo’n ketting cadeau.
We rijden nog altijd door een vlak landschap, zo’n 150 kilometer voor Marrakech zien we aan de horizon de eerste bergcontouren verschijnen. De omgeving wordt glooiender en er verschijnen lemen onderkomens die er allemaal een stuk mooier, schoner en netter uit zien dan de planken hutjes en de krottenwijken van vanochtend. Weer een stukje zuidelijker gaan de nederzettingen bijna helemaal op in het landschap, ze hebben dezelfde kleur als het land en alleen als je heel ver inzoomt met de camera zie je pas dat er huisjes staan.
In de loop van de middag verdwijnen de meeste wolken en komt de zon weer regelmatig om de hoek kijken. We gaan naar camping “Le Relais de Marrakech” zo’n 10 kilometer van het stadscentrum, een luxe camping met alle comfort, met naast de gebruikelijke zaken als wc, douche en verzorgingpunt voor de camper, ook nog een wasmachine, Internet en zelfs een zwembad en dat allemaal voor 95 dirham!! We vinden een mooie plek met exotisch voortuintje.
Gisteravond zijn we met z’n alleen in het restaurant van de camping gaan eten en daar maken we voor het eerst kennis met de Marokkaanse Tatjine, wat hebben we genoten, heerlijk!!!
Vandaag gaan we Marrakesh verkennen. Het is een zonovergoten dag en om half twaalf gaan we met het busje van de camping naar het oude centrum van de stad en worden dichtbij het oriëntatiepunt van de medina, de Koutoubia-minaret afgezet en lopen dan naar het Place Jemaa el Fna, volgens onze reisgids, het geweldigste plein van de wereld, het is een openlucht circus met slangenbezweerders, muziekanten, verhalen vertellers etc., maar ook souvenir verkopers proberen hier hun slag te slaan.
Ook zijn er stalletjes waar ze vers geperst sinaasappel- en grapefruitsap verkopen, zuidvruchten zoals dadels, vijgen, gedroogde abrikozen, noten, etc. aanbieden en je gelooft het bijna niet, er worden zelfs kunstgebitten verkocht. Als we er rond twaalf uur aankomen is het nog erg rustig op het plein, op de weg er naar toe staat het vol met rijtuigjes waarmee je een rondrit kunt maken, ook lopen er waterdragers rond waar je een glas water kunt kopen en die heel graag voor geld op de foto willen.
We gaan eerst een kijkje nemen in één van de soeks, het zijn twee lange, smalle straten, met hele kleine propvolle winkeltjes waar van alles te koop is, lampen, aardewerk, schoenen, zoetigheid, stoffen, kleding etc. etc. en als je van plan bent iets te kopen is het zaak goed af te dingen. Iedereen probeert je wat te verkopen maar als je vriendelijk aangeeft geen interesse te hebben, dringen ze niet aan. In verschillende delen van de medina worden goederen gemaakt, van meubels en ijzerwerk tot sandalen en muziekinstrumenten.
Rond twee uur zijn we terug op het “PLACE JEMAA EL FNA”, een open ruimte tussen de oorspronkelijke kashba en de soeks. Niemand weet wanneer het plein precies is ontstaan en ook niet wat de naam betekend, de gangbaarste vertaling is “Samenkomst van de doden”, een passende naam die verwijst naar de publieke vertoning van de hoofden van o.a. criminelen, tot ver in de 19de eeuw was het plein een executieplaats. Vanaf het dakterras waar we een hapje eten hebben we een grandioos uitzicht over het hele plein.
Het bijna 1000 jaar oude Marrakesh trekt toeristen uit alle windstreken van de wereld aan, het is er gezellig en sfeervol en het is een geweldige ervaring om daar rond te kunnen lopen.
We gaan vandaag weer naar Marrakesh, hebben gisteren het camping busje besproken, maar dat pakt even anders uit. Als we bij de receptie komen staan er een heel stel zgn. “Grande Taxi’s”, het camping busje en een grote groep personen die allemaal naar de stad willen. We worden met z’n zessen in een taxi gepropt, 2 personen op één voorstoel en 4 personen achterin, moet kunnen!!, we voelen ons als haringen in een ton! Geen erg prettige manier om ons te verplaatsen, maar altijd beter dan het hele stuk te moeten lopen.
We hebben het plan opgevat om vandaag een rit te maken met de Bus Touristique, de route duurt anderhalf uur en je kunt overal in en uitstappen. Als we bij de bus staan worden we aangesproken door een koetsier van één van de vele koetsen die rondrijden in Marrakesh, hij biedt ons een rit van drie uur aan voor 500 dirham en wil ons overal heen brengen waar we maar naar toe willen. Er wordt even overlegd en we zijn er al snel uit, we nemen het aanbod aan en we worden in een relaxed tempo rondgereden door de stad.
Om te beginnen rijden we naar het Palais Bahia, letterlijke betekenis “Schittering”. Het werd in 1867 als herenhuis gebouwd door een voormalige slaaf die was opgeklommen tot kamerheer. Eind 19de eeuw werd het geheel uitgebreid met o.a. een moskee en hamam. Het is een prachtig gebouw met mooie mozaïek vloeren en prachtig gebeeldhouwd stucwerk, maar vooral de schitterende wanden en plafonds zijn spectaculair. Als de koning in de stad is wordt een gedeelte van het paleis nog altijd gebruikt en dan is het uiteraard niet toegankelijk voor publiek.
Na en half uur staat de koetsier al weer op ons te wachten en we rijden weer verder. We gaan dwars door de Kasbah, de oude binnenstad. Overal smalle straatjes, hele kleine winkeltjes en in tegenstelling tot de soek waar we gisteren doorheen liepen en vrijwel uitsluitend door toeristen iets wordt gekocht, zien we hier het Marokkaanse leven. Waar we het maar willen is de koetsier bereid te stoppen en kunnen we even rondkijken en foto’s maken. Wat een heerlijke manier om de stad te verkennen.
Na de kashba gaan we in een rustig tempo richting Jardin Majorelle, op deze rit zien we een heel ander Marrakesh, geen smalle straatjes, kleine winkeltjes of krotwoningen, maar brede wegen met palmbomen aan weerskanten, mooie huizen, appartementen, hotels en het Casino, een behoorlijke tegenstelling als je eerst door het meest oude gedeelte hebt gereden. Maar dit is ook Marrakesh.
Jardin Majorelle, een 5 ha. grote botanische tuin, ontworpen door de Franse schilder Jacques Majorelle, werd jaren later eigendom van Yves Saint Laurant en opengesteld voor publiek. Een prachtig aangelegde tuin met bamboebosjes, dwergpalmen, agaven en werkelijk prachtige soms meters hoge cactussen. Heerlijk om hier rond te lopen en te genieten van elk hoekje waar je weer een ander zicht hebt op deze prachtige tuin. De paden zijn geflankeerd door fel gekleurde bloempotten, twee kleuren blauw, oranje en geel.
De koetsier die zowel Frans als een beetje Engels spreekt is ook onze gids, we hebben geen koptelefoon nodig om te weten wat we onderweg allemaal zien, hij verteld met veel enthousiasme en vaak met trots wat we allemaal zien en ook wat we wel en niet mogen fotograferen, want alles wat met de koning te maken heeft mag beslist niet worden gefotografeerd! Eenmaal terug van deze bijzondere rit zoeken we een leuk terrasje om een hapje te eten en om vijf uur staat onze “Grande Taxi” weer klaar om ons terug te brengen.
Gisteravond de eerste Marokkaanse regen, het heeft een uurtje zachtjes geregend dus veel stelde het niet voor, wanneer we voor het laatst regen hebben gehad kunnen we ons niet 1, 2, 3, meer herinneren. Vanochtend ziet het er weer goed uit, een beetje zon en een beetje wolken, prima dag! We blijven vandaag nog op de camping in Marrakesh en gebruiken deze dag voor wat huishoudelijke klusjes, foto’s uitwisselen, plannen maken voor morgen en lekker onderuit zakken met een boek, dat hebben we wel verdiend na 2 dagen Marrakesh!
We verlaten het mooie Marrakesh en gaan weer verder naar het zuiden, eerst nog even allemaal onze voorraden aanvullen bij de Marjane, de grootste supermarktketen van Marokko, waar werkelijk alles te koop is, de tank vullen en dan gaan we richting Ouarzazate.
Langs de weg naar boven staan weer groot een aantal toeristische stalletjes met mineralen en de onvermijdelijke kruiken en aardewerken potten en in de dorpen waar we doorheen rijden is het een komen en gaan van ezels, ze zijn afgeladen, een heel andere manier van boodschappen doen dan wij gewend zijn. Het is bewolkt en het regent regelmatig en de toppen van de Hoge Atlas zijn in wolken gehuld, erg jammer! De pas is 2260 meter hoog en boven de 2000 meter krijgen we zelfs te maken met natte sneeuw!
De weg over de Tizi-n-Tichka pas is werkelijk een adembenemend mooie route. De steile wanden de diepe kloven, de gigantische keien en de verschillende kleurschakeringen zijn werkelijk grandioos en de oh’s en ah’s komen weer regelmatig voorbij, in één woord SCHITTEREND!!!! Wat is de natuur het hier prachtig! Een opvallend detail: de bovenkant van de bergen aan de zuidkant zijn bijna allemaal recht, net als de Tafelberg in Zuid Afrika.
We hadden het plan opgevat nog een kijkje te gaan nemen in de Kashba Aït-Benhaddou maar het regent nog steeds en we besluiten door te rijden naar camping Tissa, 20 kilometer voor Ouarzazate. Als we geïnstalleerd zijn worden we door de eigenaar van de camping uitgenodigd voor een welkoms thee. Daar hoorden we ook dat het hier sinds oktober niet meer geregend heeft, hadden wij even pech vandaag!
Het heeft de hele nacht geregend en als we opstaan komt er nog steeds water naar beneden, in Marokko zijn ze er heel blij mee, wij uiteraard niet. De rode lemen ondergrond is zacht geworden en als Simon de blokken onder de camper uithaalt zijn ze helemaal rood en de camper zakt gelijk een stuk weg, het kost enige moeite om de camper er in één keer uit te rijden, het lukt gelukkig wel. De blokken, het snoer, de mat, de schoenen en de sokken, die ook rood zien, gaan in en plastic zak en die spoelen we later wel uit.
We gaan vandaag ieder voor zich op pad. Rob en Adrie vertrekken als eerste, wij volgen een half uur later en Nick en Joke sluiten de rij. Aan het eind van de dag ontmoeten we elkaar weer op camping Le Soleil in de Todra Kloof. We rijden langs de studio’s in Ouarzazate waar diverse films zijn opgenomen, o.a. Lawrence of Arabia, Gladiator en een mini serie over Ben Hur. Het is 10 graden als we door de moderne stad rijden met mooie huizen en appartementen en voor zover wij Ouarzazate gezien hebben, geen krottenwijken.
Na Ouarzazate nemen we de N-10 de “Vallée du Dadès”, ook wel de Kashba route genoemd. een weg dwars door de woestijn waaraan tientallen Kashba’s staan. Het is geen zandwoestijn zoals we dat uit films kennen, maar een ondergrond van steen vermengd met leem en ook hier en daar nog wel wat kleine groene struikjes. Het is een vrij rustige route, soms is het vlak en soms zien we heuvels en heel ver weg de bergen. In de kleinere dorpjes waar we doorheen rijden zien we weer de inmiddels bekende taferelen.
Uit Rough Guide: Kashba’s zijn versterkte huizen voor de heersende families. Het zijn massieve bouwwerken die bij gebrek aan ander materiaal zijn opgetrokken uit klei van de rivieroevers. Deze unieke en waarschijnlijk inheemse bouwwerken van de Berbers zijn vaak monumentaal en de schuine torens zijn prachtig versierd met krachtige reliëfs of schilderingen.In Aït Benhaddou staat één van de mooiste en best bewaard gebleven Kashba’s die veel toeristen trekt en staat op de werelderfgoed lijst van de Unesco.
In Skoura gaan we op zoek naar brood, het is even zoeken en als je geen Frans spreekt is het toch iets lastiger maar we komen er wel uit, we scoren 2 broden, 18 cent per stuk en we hebben weer genoeg voor de lunch van vandaag en het ontbijt van morgen. Tijdens de koffiestop maken we even gebruik van de dongel en hebben het verslag op de site weer geüpdatet. Nog even “Weer Online” gekeken en gezien dat het vandaag nog slecht blijft maar dat het morgen gelukkig weer beter gaat worden in het gebied waar we nu zijn.
Tussen El-Kelaâ M’Gouna en Boumalne is een langgerekte smalle bebouwing en de regen van de afgelopen twee dagen verzamelt zich op de lager gelegen delen, op sommige plekken gutst het water over de straat en op andere plekken staan grote plassen, het water kan niet weg op de stenen ondergrond. In Boumalne nemen we de afslag naar de “Gorges du Dadès” een kloof in de Hoge Atlas met hoge kalkstenen kliffen en vreemd gevormde uithollingen.
De rotspartijen in kloof hebben steeds weer een andere kleur, van diep rood tot bijna oranje, bruin tinten, grijs en antraciet. Ook hier gutst het water regelmatig over straat en het is bijzonder om te zien hoe de rivier en de stroompjes over de weg de kleur van de rode huizen en de rotsen hebben aangenomen. Hoe hoger we komen hoe minder rood de bergen worden en ook het water neemt daar weer een meer natuurlijke kleur aan.
Grote brokken steen liggen langs de kant van de weg en sommigen zijn zo afgesleten dat het hele grote paddenstoelen lijken. Het meest merkwaardig vinden we de bergwanden die lijken op hersenen. Grote, mooi afgesleten stenen lijken los op elkaar te liggen en vormen zo samen een bergwand, maar dat is natuurlijk niet waar, alleen de top is in de afgelopen miljoenen jaren zo afgesleten dat het lijkt alsof ze los zijn van het onderliggende massief. We hebben zoiets nog nooit gezien, echt bijzonder!
Ook vandaag zijn de oh’s en ah’s weer niet bij te houden! De kloof wordt steeds smaller en hoe verder we de kloof in rijden hoe meer stenen er op de weg liggen en hoe slechter het wegdek wordt, na bijna 40 kilometer keren we om, wij rijden dan al op 1850 meter hoogte en gaan weer terug naar de Boumalne, een super ervaring rijker in een kloof van ongekende schoonheid, zelfs bijzonder in het druilerige weer van vandaag!
We volgen de N-10 verder naar het oosten en het stuk na Boumalne is weer onbewoond en gaat door de woestijn. In Tenehir, slaan we links af en rijden de Gorges du Todra in. Na 8 kilometer is de camping waar we met onze reisgenoten hebben afgesproken. Zij hebben al een plekje gevonden, kwamen veel eerder aan dan wij omdat zij de Gorges du Dadès hebben overgeslagen, beide stellen waren daar al eerder geweest. Op hun aanraden hebben wij de kloof gereden, een goede tip is altijd welkom. We hebben genoten!
We worden heel vroeg gewekt door de oproep vanaf de Minaret, kwart over vier, wat een tijd!, gelukkig slapen we snel weer in en als we opnieuw wakker worden zien we, na twee dagen bijna onophoudelijke regen, de zon weer. Om kwart over negen vertrekken we voor onze volgend etappe, we gaan naar Merzouga in het uiterste zuidoosten van Marokko, aan de rand van de zand woestijn. We rijden vandaag weer met elkaar op en mochten we iemand kwijtraken dan weten we elkaar aan het eind van de dag wel weer te vinden.
Wat ziet de wereld er anders uit vandaag, we kunnen weer kilometers ver kijken, toch wel erg jammer dat het gisteren in de Gorges du Dadès zo slecht was, als we ooit nog een keer weer naar Marokko gaan, gaan we zeker de kloof nog een keer bekijken maar dan met mooi weer.
In Tinejad drinken we op één van de vele terrassen een kop koffie en aan de overkant van de weg is een overdekte markt en daar gaan we weer wat vers inslaan. We komen terug met sinaasappels, bloemkool, paprika, wortel en tomaten, 2 zakken vol voor nog geen 2 euro.
Regelmatig passeren we plekken waar, als het erg nat is, het water over de weg kan stromen, het staat overal goed met borden aangegeven, gelukkig voor ons is het nu erg droog en krijgen we geen natte voeten. Halverwege Tinejads en Erfoud staan een concentratie tenten waar ze souvenirs verkopen. Ze hebben hier een ondergronds irrigatiesysteem van 7 km lang, water is er dus voldoende. Je kunt hier ook met de camper overnachten.
Het begint al wat zanderiger te worden, kleine zandbultjes langs de kant van de weg en wat over de straat gewaaid zand vallen op. Rob en Adrie hebben hier 5 jaar geleden in een zandstorm gereden, nu is gelukkig glas helder en zonnig. Ook zien we hele lange stukken waar palmbomen staan, het vochtgehate in de grond is hier dus aardig op nivo, want alleen daar waar water in de grond zit kunnen palmbomen groeien.
In Erfoud nemen we de afslag naar Ressani, en daar gaan we op zoek naar zo’n mooie gekleurde Marrokkaanse mat die we voor de camper kunnen leggen, we hebben ze niet kunnen vinden en zullen het nog even met de geleende meter van Rob moeten doen. Na Ressani wordt het steeds zanderiger en in de verte doemen de eerste rode zandduinen van de woestijn op. Door de reflectie van de zon op de duinen hebben de onderkanten van de wolken dezelfde kleur als de duinen.
In Merzouga gaan we op zoek naar een geschikte camping, het liefst willen we onder een palmboom staan met uitzicht op de woestijn. De eerste camping wordt afgekeurd, de tweede “Ksar Sania”, hier zijn Rob en Adrie vijf jaar geleden geweest, moet een betere optie zijn. Bij aankomst blijkt dat de camping en alles wat er toen was is verdwenen, een overstroming in mei 2006 heeft veel vernietigd en meer dan 100 huizen in het stadje en een aantal Auberges zijn toen met de grond gelijk gemaakt.
Alles moest opnieuw worden opgebouwd. Ze zijn inmiddels een aardig eind op weg, de toegangspoort, de receptie, het restaurant, het woonhuis en het toiletgebouw zijn weer klaar en moeten alleen nog worden geverfd. Er is nu een verhoogde plek gemaakt waar een paar campers op kunnen staan. We besluiten hier in ieder geval even te blijven en dan kijken we wel weer verder. ’s Avonds gaan we met z’n allen eten in het gezellige restaurant. Het is Rob en Adrie’s trouwdag en dat moet gevierd worden!
Het ziet er gelukkig weer Marokkaans uit buiten, een strak blauwe lucht en een zon die er al weer vroeg bij is. We staan aan de rand van de woestijn, 50 meter lopen en we hebben een grandioos uitzicht op de duinen die soms wel 150 meter hoog zijn en steeds, afhankelijk van de lichtinval van de zon, van kleur veranderden. De "Erg Chebbi", zoals de duinen hier heten, zijn het grootste aaneengesloten woestijngebied van Marokko, 28 kilometer lang en 7 kilometer breed en vormen een natuurlijke grens met Algerije.
We blijven lekker een dagje keutelen op de camping, hebben wel geen direct uitzicht op de duinen, maar dat is maar goed ook. Er staat een stevige wind die bij ons wordt gebroken door een paar piramide vormige lemen huisjes en aan de duinen rand is het stof eten. We zitten dus prima!